DA TĂNG SẮC TỐ SAU VIÊM

Tăng sắc tố sau viêm – tên khoa học là Postinflammatory Hyperpigmentation (PIH) là một tình trạng tăng sắc tố mắc phải xảy ra do chấn thương hay viêm ở da. Tăng sắc tố sau viêm có thể xảy ra ở mọi loại da nhưng thường nhất là những người có màu da sậm nhiều sắc tố như người Châu Á, Mỹ gốc Phi, vùng Trung Đông… Theo phân loại da Fitzpatrick dựa trên sắc tố da và khả năng nhạy cảm ánh sáng, có tất cả gồm 6 tuýp da từ I-VI theo mức độ màu da sậm dần; thì tuýp da từ IV đến VI có nguy cơ bị tăng sắc tố sau viêm cao hơn và nặng hơn về mức độ và độ lan rộng so với những tuýp da còn lại.

Image module

Tuýp da theo Fitzpatrick

Có rất nhiều nguyên nhân viêm da hay tổn thương/ chấn thương da rối loạn sắc tố. Trong đó có một số bệnh có khuynh hướng làm Tăng sắc tố sau viêm hơn là gây giảm sắc tố. Ví dụ như nấm da, phát ban da do siêu vi, các phản ứng dị ứng do côn trùng cắn hay viêm da tiếp xúc dị ứng, các bệnh da sẩn vảy như vảy nến, dị ứng thuốc hoặc da bị tổn thương/ chấn thương do kích ứng, cháy nắng, phỏng, hay do quá trình chăm sóc da thẩm mỹ. Trong số đó, Mụn trứng cá, viêm da cơ địa (Chàm), và chốc ( nhiễm trùng da) là những nguyên nhân gây Tăng sắc tố thường gặp nhất, đặc biệt là Mụn ở những người da tối.

Image module

Tăng sắc tốc sau viêm do mụn ở người da màu tối (type VI) nặng hơn người da sáng (Type IV)

Image module

A. Tăng sắc tố sau viêm do viêm da kích ứng   

Image module

B. Tăng sắc tố do viêm do Chàm

Tăng sắc tố sau viêm hình thành do sự sản xuất quá mức melanin – hắc tố hay do sự phân bố bất thường các sắc tố trong da xảy ra sau 1 tình trạng viêm da. Tăng sắc tố sau viêm có thể chỉ khu trú ở lớp nông Thượng Bì do sự tăng tạo thành melanin và chuyển các hắc tố melanin vào trong các tế bào sừng da, thường đáp ứng tốt với thuốc thoa. Tăng sắc tố sau viêm ở Thượng Bì thường là những khoảng da màu vàng nâu, nâu hay nâu đen ở vùng da từng bị viêm hay tổn thương trước đó, và thường mất sau từ vài tháng đến vài năm nếu không điều trị gì

Tăng sắc tố sau viêm cũng có thể ở sâu trong lớp Bì do tổn thương lớp tế bào đáy dẫn đến các hắc tố melanin từ lớp màng đáy rớt xuống lớp Bì. Tăng sắc tố sau viêm ở lớp Bì thường có màu xanh xám và ít đáp ứng với thuốc thoa hơn, sắc tố có thể tồn tại vĩnh viễn hoặc kéo dài nhiều năm nếu không điều trị.

Tình trạng tăng sắc tố sau viêm sẽ nặng hơn khi tiếp xúc với tia UV ( ánh nắng) hay viêm kéo dài dai dẳng

Để điều trị tình tăng sắc tố sau viêm, trước hết cần xác định nguyên nhân và loại bỏ nguyên nhân gây viêm/ tổn thương da. Điều trị càng sớm hiệu quả càng nhanh và ngăn chặn sự lan rộng / mức độ nặng của tăng sắc tố. Có rất nhiều loại thuốc thoa và phương pháp điều trị kết hợp với việc bảo vệ da tránh nắng tốt giúp cải thiện tình trạng tăng sắc tố sau viêm an toàn và hiệu quả. Những thuốc thoa thường dùng trong điều trị tăng sắc tố sau viêm bao gồm : Hydroquinon, Azelaic aicd, Kojic Acid, chiết xuất licorice (cam thảo) và các loại retinoids ( adapalene, tretinoin, tazarotene). Ngoài ra chúng cũng có thể dùng kết hợp với nhau hoặc với những thành phần khác như Glycolic acid, Salicylic acid. Bên cạnh thuốc thoa, những phương pháp hiện đại như Laser và ánh sáng trong điều trị sắc tố da, peel hóa chất cũng có thể kết hợp để tăng hiệu quả điều trị.  Điều quan trọng cần nhớ là cần phải tránh nắng tốt để hạn chế tình trạng tăng sắc tố nặng nề thêm.

Xem thêm qui trình điều trị nám da hiệu quả của Dr Phuc hoặc quay lại trang kiến thức về nám da.